ഭാരതത്തിലെ വന്യജീവി സംരക്ഷണ മേഖലയിൽ നിർണ്ണായകമായ ഒരു നേട്ടം കൈവരിച്ചുകൊണ്ട്, ഏകദേശം പത്തു വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഗുജറാത്തിലെ കച്ചിൽ ഒരു ‘ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ്’ (മലയാളത്തിൽ പുൽമൈന അല്ലെങ്കിൽ കാനമയിൽ) കുഞ്ഞ് ജനിച്ചു. ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന പക്ഷി വർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഇവയുടെ അതിജീവനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഈ വാർത്ത വലിയ പ്രതീക്ഷയാണ് നൽകുന്നത്. വനം വകുപ്പും വന്യജീവി ശാസ്ത്രജ്ഞരും സംയുക്തമായി നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായാണ് ഈ വിജയം സാധ്യമായത്.
കച്ചിലെ അബ്ദാസ മേഖലയിൽ മാർച്ച് 26-നാണ് പക്ഷി കുഞ്ഞ് വിരിഞ്ഞത്. ഗുജറാത്ത് വനംവകുപ്പും രാജസ്ഥാൻ വനംവകുപ്പും വൈൽഡ് ലൈഫ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയും ചേർന്നാണ് ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയത്. കച്ചിലെ പെൺപക്ഷികൾക്ക് ഇണകളില്ലാത്തതിനാൽ അവ വിരിയാത്ത മുട്ടകളായിരുന്നു ഇട്ടിരുന്നത്. ഇത് പരിഹരിക്കാനായി ‘ജമ്പ്സ്റ്റാർട്ട് അപ്രോച്ച്’ എന്ന നൂതനമായ വഴി ശാസ്ത്രജ്ഞർ സ്വീകരിച്ചു. രാജസ്ഥാനിലെ പ്രജനന കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും കൃത്രിമമായി വിരിയിച്ചെടുത്ത ഒരു മുട്ട, പ്രത്യേക ഇൻകുബേറ്ററിൽ 19 മണിക്കൂർ യാത്ര ചെയ്ത് കച്ചിൽ എത്തിക്കുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് കച്ചിലെ കാട്ടിലുള്ള പക്ഷി ഇട്ട വിരിയാത്ത മുട്ടയ്ക്ക് പകരം ഈ മുട്ട അവിടെ വെച്ചു. സ്വന്തം മുട്ടയാണെന്ന് കരുതി പെൺപക്ഷി ഇതിന് അടയിരിക്കുകയും വിജയകരമായി കുഞ്ഞ് വിരിയുകയും ചെയ്തു.
2016-ൽ ആരംഭിച്ച ‘പ്രോജക്ട് ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ്’ എന്ന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ പ്രവർത്തനം നടന്നത്. നിലവിൽ ലോകത്താകെ ഇത്തരത്തിലുള്ള 150-ൽ താഴെ പക്ഷികൾ മാത്രമേ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ. വാസസ്ഥലങ്ങളുടെ നാശവും വൈദ്യുതി ലൈനുകളിൽ തട്ടുന്നതുമാണ് ഇവ നേരിടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ. നിലവിൽ വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ തള്ളപ്പക്ഷിയെയും കുഞ്ഞിനെയും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചു വരികയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ വന്യജീവി സംരക്ഷണ ചരിത്രത്തിലെ ഈ നാഴികക്കല്ലിനെ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന മന്ത്രിമാരും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരും അഭിനന്ദിച്ചു.
