ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ സോഷ്യൽ മീഡിയ, ഇൻസ്റ്റന്റ് മെസ്സേജിംഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ ഒന്നാണ് ടെലഗ്രാം. ക്ലൗഡ് അധിഷ്ഠിതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ ആപ്പ് 2014-ൽ ഐഒഎസ്, ആൻഡ്രോയിഡ് ഫോണുകൾക്കായാണ് ആദ്യമായി പുറത്തിറക്കിയത്. സുരക്ഷിതവും വ്യക്തിഗതവുമായ ആശയവിനിമയം ലക്ഷ്യമിട്ട് പവൽ ദുരോവ്, നിക്കോളായ് ദുരോവ് എന്നീ സഹോദരന്മാരാണ് ഈ ആപ്പ് സ്ഥാപിച്ചത്. ഉയർന്ന വേഗത, മികച്ച സുരക്ഷാ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയോടെ വികസിച്ച ടെലഗ്രാമിന് ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമായി കോടിക്കണക്കിന് ഉപയോക്താക്കളുണ്ട്.
റഷ്യയിൽ ജനിച്ച് വളർന്ന ഈ സഹോദരന്മാർ മികച്ച സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരും ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞരുമാണ്. ടെലഗ്രാമിന് പുറമെ റഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സോഷ്യൽ മീഡിയ നെറ്റ്വർക്കായ വികോൺടാക്റ്റെ (VK) സ്ഥാപിച്ചതും ഇവരാണ്. ഇതിൽ പവൽ ദുരോവ് ആണ് ടെലഗ്രാമിന്റെ സിഇഒ. “റഷ്യൻ മാർക്ക് സക്കർബർഗ്” എന്നാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപയോക്താക്കളുടെ സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് റഷ്യൻ സർക്കാരുമായുണ്ടായ തർക്കങ്ങളെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വികെ കമ്പനി വിടേണ്ടി വന്നു. പവൽ ദുരോവിനെക്കുറിച്ച് കൗതുകകരമായ മറ്റൊരു കാര്യം, അദ്ദേഹം കഴിഞ്ഞ 15 വർഷമായി നടത്തുന്ന ബീജദാനത്തിലൂടെ നൂറിലധികം കുട്ടികളുടെ ജീവശാസ്ത്രപരമായ പിതാവാണ് എന്നതാണ്. വലിയ ആഡംബരങ്ങളില്ലാത്ത ലളിതമായ ജീവിതരീതി നയിക്കുന്ന അദ്ദേഹം സ്മാർട്ട്ഫോണുകളുടെ അമിത ഉപയോഗത്തിൽ നിന്നും ഡിജിറ്റൽ സ്ക്രീനുകളിൽ നിന്നും അകന്നുനിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ നിക്കോളായ് ദുരോവ് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമറും ഗണിതശാസ്ത്ര പ്രതിഭയുമാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര ഒളിമ്പ്യാഡുകളിൽ സ്വർണ്ണമെഡലുകൾ നേടിയിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം രണ്ട് പിഎച്ച്ഡി ബിരുദങ്ങളും കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ടെലഗ്രാമിന്റെ സുരക്ഷാ പ്രോട്ടോക്കോൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് ഇദ്ദേഹമാണ്. കുട്ടിക്കാലം മുതൽക്കേ അതീവ ബുദ്ധിശാലിയായിരുന്ന നിക്കോളായ്, പ്രശസ്തിയിൽ നിന്നും പൊതുവേദികളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായും മാറിനിൽക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ആളാണ്. പവൽ ടെലഗ്രാമിന്റെ ആശയവും നിക്ഷേപവും കൈകാര്യം ചെയ്തപ്പോൾ, അതിന്റെ അടിസ്ഥാന കോഡിംഗും സുരക്ഷാ സാങ്കേതികവിദ്യയും ഒരുക്കിയത് നിക്കോളായ് ആയിരുന്നു.
2011-ൽ റഷ്യയിൽ നടന്ന സർക്കാർ വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ സമയത്താണ് വികോൺടാക്റ്റെ (VK) ആപ്പ് പ്രതിഷേധക്കാർ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. ഇത് തടയാനും ഉപയോക്താക്കളുടെ വിവരങ്ങൾ കൈമാറാനും റഷ്യൻ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസി ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും പവൽ അത് വിസമ്മതിച്ചു. തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കൊടുവിൽ അദ്ദേഹത്തിന് സ്വന്തം കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ വിൽക്കേണ്ടി വരികയും അദ്ദേഹത്തെ കമ്പനിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ അനുഭവത്തിൽ നിന്നാണ് സർക്കാരുകളുടെ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത, പൂർണ്ണമായും എൻക്രിപ്റ്റ് ചെയ്ത ടെലഗ്രാം എന്ന ആപ്പ് ജന്മമെടുക്കുന്നത്.
സുരക്ഷിതമായ ഒരിടം തേടിയുള്ള യാത്രകൾക്കൊടുവിൽ പവൽ ദുരോവ് ദുബായിൽ ടെലഗ്രാമിന്റെ ആസ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചു. 2013-ൽ തുടക്കം കുറിച്ച ആപ്പിന് 2025-ഓടെ 100 കോടിയിലധികം ഉപയോക്താക്കളുണ്ടായി. എന്നാൽ, ഉപയോക്താക്കളുടെ വിവരങ്ങൾ അത്രമേൽ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കുന്ന ടെലഗ്രാമിന്റെ നയം പിന്നീട് വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. ലഹരിമരുന്ന് കച്ചവടം, മനുഷ്യക്കടത്ത് തുടങ്ങിയ നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കുറ്റവാളികൾ ടെലഗ്രാമിനെ ഒരു കവചമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഇതിന്റെ പേരിൽ 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ ഫ്രാൻസിൽ വെച്ച് പവൽ ദുരോവ് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെ നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള കുറ്റം. പിന്നീട് കർശനമായ ഉപാധികളോടെ ജാമ്യം ലഭിച്ച അദ്ദേഹം ദുബായിലേക്ക് മടങ്ങി. ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ ആപ്പിൽ നടക്കുന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് അതിന്റെ സിഇഒയെ ഉത്തരവാദിയാക്കണമോ എന്നത് ഇന്നും വലിയൊരു ചോദ്യമായി അവശേഷിക്കുന്നു.
