നിങ്ങൾക്കും അങ്ങനെയൊന്ന് ഉണ്ടാകാം. ചിലപ്പോൾ ഒട്ടും പഠിക്കാതെ എഴുതാൻ പോയ പരീക്ഷയായിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരു മുറിയുള്ള വീടായിരിക്കാം, അതുമല്ലെങ്കിൽ കൃത്യമായി എന്താണെന്ന് കാണാൻ കഴിയാത്ത ഒന്നിനാൽ നിങ്ങൾ വേട്ടയാടപ്പെടുന്നതായിരിക്കാം. വർഷങ്ങളോളം നമ്മെ പിന്തുടരുന്ന സ്വഭാവം ഇത്തരം ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നങ്ങൾക്കുണ്ട്. സ്വപ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ വരുന്നതിനും എത്രയോ മുൻപ് തന്നെ, ഇവ എന്തുകൊണ്ടാണ് വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നതെന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിവിധ ആത്മീയ പാരമ്പര്യങ്ങൾക്ക് തനതായ ചില സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവയിൽ ചിലത് എന്തൊക്കെയാണെന്ന് നോക്കാം.
ഹിന്ദുമത വിശ്വാസപ്രകാരം സ്വപ്നങ്ങൾ നമ്മുടെ ഉപബോധമനസ്സിലേക്കുള്ള (ചിത്ത) ചെറിയ ജാലകങ്ങളാണ്. മുൻകാലങ്ങളിലെ അനുഭവങ്ങളുടെ മുദ്രകൾ (സംസ്കാരങ്ങൾ) സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് ഇവിടെയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന ഒരു സ്വപ്നം എന്നത് പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത കർമ്മങ്ങളെയോ അല്ലെങ്കിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് മാറ്റിയെടുക്കാത്ത വൈകാരികമായ ചില ശീലങ്ങളെയോ ആണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത്തരം സ്വപ്നങ്ങൾ നിങ്ങളെ ശിക്ഷിക്കാനോ മറ്റോ ഉള്ളതല്ല, മറിച്ച് നിങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നതോ നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധയിൽ നിന്ന് വഴുതിപ്പോകുന്നതോ ആയ ചില കാര്യങ്ങളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ ആന്തരിക മനസ്സിന്റെ ശ്രദ്ധ തിരിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ളതാണ്.
ബുദ്ധമത വിശ്വാസങ്ങളിൽ, ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നങ്ങൾ നമ്മുടെ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയോ മോഹങ്ങളുടെയോ പ്രതിഫലനമായാണ് കാണുന്നത്. ഒരേ കാര്യം തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും നഷ്ടപ്പെടുന്നതായി നിങ്ങൾ സ്വപ്നം കാണുന്നുവെങ്കിൽ, മാറ്റങ്ങളെയും താല്ക്കാലികതയെയും കുറിച്ചുള്ള നിങ്ങളുടെ ആഴത്തിലുള്ള ഭയത്തെയാണ് അത് കാണിക്കുന്നത്. ഇതിനോടുള്ള ശരിയായ സമീപനം സ്വപ്നങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യുകയല്ല, മറിച്ച് ഒന്നിനോടും അമിതമായ ആസക്തിയില്ലാതിരിക്കുക എന്നതാണ്. സ്വപ്നങ്ങളിലേക്ക് പടരുന്ന ഇത്തരം മാനസിക ചിന്തകളെ ശാന്തമാക്കാൻ ഉറങ്ങുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് ധ്യാനിക്കുന്നത് നല്ലതാണെന്നും ചില ആചാരങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്.
പല ഗോത്രവർഗ്ഗ പാരമ്പര്യങ്ങളിലും ഷാമനിക് (Shamanic) വിശ്വാസങ്ങളിലും, സ്വപ്നങ്ങളെ പൂർവ്വികരിൽ നിന്നോ ആത്മാക്കളിൽ നിന്നോ പ്രകൃതിയിൽ നിന്നോ ഉള്ള യഥാർത്ഥ ആശയവിനിമയ മാർഗ്ഗമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ഒരു സന്ദേശം വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അതിനർത്ഥം അത് സ്വീകരിക്കേണ്ട ആൾ ഇതുവരെ അത് മനസ്സിലാക്കിയിട്ടില്ല എന്നാണ്. ഇത്തരം പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ, ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നങ്ങളെ വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ളതായി കണക്കാക്കി വ്യാഖ്യാനത്തിനായി അവർ തങ്ങളുടെ വൈദ്യന്മാരുടെയോ ഗോത്രമൂപ്പന്മാരുടെയോ അടുക്കൽ കൊണ്ടുപോകാറുണ്ട്. കാരണം ആവർത്തനം എന്നത് അതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തിന്റെ തെളിവായി അവർ കാണുന്നു.
ഇസ്ലാമിക ചിന്തകളിൽ സ്വപ്നങ്ങൾ പലതായി തരംതിരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചിലത് കേവലം നമ്മുടെ ചിന്തകളിൽ നിന്നോ ദൈനംദിന കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നോ ഉണ്ടാകുന്നതാണെങ്കിൽ, മറ്റു ചിലത് വളരെ അർത്ഥവത്തായവയാണ്. ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന ഒരു സ്വപ്നം ആഴത്തിലുള്ള ചിന്തയ്ക്ക് അർഹമായ ഒന്നായാണ് കാണുന്നത്. ചിലപ്പോൾ അത് ഒരു മുന്നറിയിപ്പോ, ഓർമ്മപ്പെടുത്തലോ, അല്ലെങ്കിൽ ആ വ്യക്തി അടിച്ചമർത്തിവെച്ചിരിക്കുന്ന വൈകാരിക സത്യങ്ങളോ ആകാം. ചരിത്രപരമായി നോക്കിയാൽ, ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ സ്വപ്ന വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്ക് വലിയ സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു.
ക്രിസ്തീയ ആത്മീയതയിൽ സ്വപ്നങ്ങളെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലല്ല, മറിച്ച് പ്രതീകാത്മകമായാണ് എപ്പോഴും കണ്ടിട്ടുള്ളത്. ബൈബിളിലെ സ്വപ്ന വിവരണങ്ങളിലെല്ലാം അർത്ഥങ്ങൾ വരുന്നത് ഉപമകളിലൂടെയാണ്. ഈ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന ഒരു സ്വപ്നം എന്നാൽ ആത്മാവ് ഇതുവരെ പഠിച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത ഒരു പാഠം വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതായാണ് കരുതുന്നത്. അല്ലെങ്കിൽ മാനസാന്തരത്തിലേക്കോ, രോഗശാന്തിയിലേക്കോ, വ്യക്തതയിലേക്കോ ഉള്ള ഒരു വിളിയായും ഇതിനെ കാണാം.
ഇതൊരു പരമ്പരാഗത ആത്മീയ വിശ്വാസമല്ലെങ്കിലും, കാൾ യുങ്ങിന്റെ മനശാസ്ത്രം ഇത്തരം ആശയങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരുപാട് കാര്യങ്ങൾ കടംകൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നങ്ങളെ അദ്ദേഹം ഉപബോധമനസ്സിൽ നിന്നുള്ള സന്ദേശങ്ങളായാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ തന്നെ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത ‘ഷാഡോ’ (Shadow) എന്ന് വിളിക്കുന്ന വശങ്ങളുമായി ഇവ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ആത്മീയവാദികൾ പറഞ്ഞിരുന്ന കാര്യങ്ങളുടെ ആധുനിക രൂപമാണിത്: അതായത് ഒരു കാര്യം ആവർത്തിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അതിനർത്ഥം അവിടെ എന്തോ അപൂർണ്ണമായി കിടക്കുന്നുണ്ട് എന്നാണ്.
ഈ എല്ലാ വിശ്വാസങ്ങൾക്കും പിന്നിലുള്ള പൊതുവായ ചിന്ത എന്തെന്നാൽ, ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നങ്ങൾ വെറുതെ ഉണ്ടാകുന്ന ഒന്നല്ല എന്നതാണ്. അതിനെ നിങ്ങൾ കർമ്മമെന്നോ, ആത്മാവെന്നോ, ഉപബോധമനസ്സെന്നോ എന്ത് വിളിച്ചാലും, അത് നിങ്ങളോട് എന്തോ പറയാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്ന കാര്യത്തിൽ എല്ലാ പാരമ്പര്യങ്ങളും യോജിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ അത് ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുന്നത് വരെ അത് വീണ്ടും വീണ്ടും വന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും.
