നീതി വൈകുന്നത് നീതി നിഷേധിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ് എന്ന് പറയാറുണ്ട്. പ്രശസ്തമായ ഒരു ഹിന്ദി സിനിമയിൽ സണ്ണി ഡിയോളിന്റെ കഥാപാത്രം കോടതിയിൽ ഇടിമുഴക്കം പോലെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: “ഇവിടെ നീതി ലഭിക്കുന്നില്ല, ലഭിക്കുന്നത് തീയതിക്ക് മേൽ തീയതി മാത്രമാണ്” എന്ന്.
ഗ്വാളിയോറിൽ തനിക്ക് അർഹതപ്പെട്ട പെൻഷനുവേണ്ടി അരനൂറ്റാണ്ടായി പോരാടുന്ന 79 വയസ്സുകാരിയായ മിഥിലേഷ് ശ്രീവാസ്തവയുടെ യഥാർത്ഥ ജീവിതകഥ ഇതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരമാണ്. അവരുടെ ഭർത്താവ് ശങ്കർലാൽ ശ്രീവാസ്തവ, 23 വർഷം മധ്യപ്രദേശ് പോലീസിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം 1971-ൽ രാജിവെച്ചു. അദ്ദേഹം 1985-ൽ അന്തരിച്ചു. അതിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിധവ പ്രതിമാസം വെറും 33 രൂപ മാത്രമുള്ള താൽക്കാലിക പെൻഷനിലാണ് ജീവിതം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയത്. അമ്പത് വർഷം, ഭര്ത്താവിന്റെ മരണാനന്തര ആനുകൂല്യത്തിനു പകരം, കോടതി സമൻസുകൾ, പുതിയ ഹിയറിംഗ് തീയതികൾ, പൊള്ളയായ ഉറപ്പുകൾ എന്നിവയല്ലാതെ മറ്റൊന്നും മിഥിലേഷിന് ലഭിച്ചില്ല.
ശങ്കർലാൽ മരിച്ചപ്പോൾ, ഭർത്താവിന്റെ പെൻഷൻ, ഗ്രാറ്റുവിറ്റി, മറ്റ് വിരമിക്കൽ ആനുകൂല്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി മിഥിലേഷ് നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ അവരുടെ അപേക്ഷകൾ ഫയലുകളിലും ഉദ്യോഗസ്ഥ നിസ്സംഗതയില് നഷ്ടപ്പെട്ടു. വർഷങ്ങളോളം മറുപടിക്കായി കാത്തിരുന്ന ശേഷം, അവർ ഒടുവിൽ കോടതിയിൽ നിയമപോരാട്ടം ആരംഭിക്കുകയും വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു. 2005-ൽ സിവിൽ കോടതി അവർക്ക് അനുകൂലമായി വിധിച്ചു. എന്നിട്ടും, വിധി വന്നിട്ടും തുക കൈപ്പറ്റാൻ സാധിച്ചില്ല. സാങ്കേതികതയുടെയും “കാണാതായ രേഖകളുടെയും” പിന്നിൽ ഒളിച്ചുകൊണ്ട് വകുപ്പ് കാലതാമസം തുടർന്നു.
നീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള അവരുടെ പോരാട്ടം അവരുടെ യുവത്വത്തെയും, ഭർത്താവിനെയും, അവർക്ക് ദുരിതം നൽകാൻ കാരണക്കാരായ പലരെയും അതിജീവിച്ചു. കേസ് വീണ്ടും മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഗ്വാളിയോർ ബെഞ്ചിന് മുന്നിൽ വന്നപ്പോൾ, ജഡ്ജിക്കുപോലും അവിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിക്കാതിരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. “ഈ കേസിന് നിങ്ങൾക്കും എനിക്കും ഉള്ളതിനേക്കാൾ പഴക്കമുണ്ട്,” ജഡ്ജി പറഞ്ഞു. ഏറ്റവും പുതിയ വാദത്തിൽ, നവംബറോടെ നിർദ്ദേശം പാലിച്ചില്ലെങ്കിൽ, കാലതാമസം വിശദീകരിക്കാൻ ശിയോപൂർ പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് നേരിട്ട് ഹാജരാകണമെന്ന് കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. നീതി നൽകാനുള്ള തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ കടമ മറന്നുപോയ ഒരു സിസ്റ്റത്തോടുള്ള കടുത്ത നിരാശ കോടതിയുടെ വാക്കുകളിൽ പ്രതിഫലിച്ചു.
മിഥിലേഷിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അത് രണ്ടും സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു. അവരുടെ കേസ് സിവിൽ കോടതിയിൽ നിന്ന് ഹൈക്കോടതിയിലേക്ക്, ഫയലുകളുടെയും, ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും, മാറിമാറി വന്ന സർക്കാരുകളുടെയും പല തലങ്ങളിലൂടെ നീങ്ങി. ഓരോ തവണയും, അടുത്ത ഹിയറിംഗ് ഒരു പരിഹാരം കൊണ്ടുവരുമെന്ന് അവർ പ്രതീക്ഷിച്ചു. ഓരോ തവണയും, അവർക്ക് ലഭിച്ചത് മറ്റൊരു തീയതി മാത്രമായിരുന്നു. 50 വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, സർക്കാരുകൾ മാറി, തലമുറകൾ കടന്നുപോയി, എന്നിട്ടും ഈ പ്രായമായ സ്ത്രീ കാത്തിരിക്കുന്നത് ധർമ്മത്തിനോ വേണ്ടിയല്ല, മറിച്ച് തനിക്ക് അർഹതപ്പെട്ടതിന് വേണ്ടിയാണ്.
