ദില്ലി മയൂർ വിഹാർ ഫേസ് 2-ലെ ലവ്‌ലി ഹെറിറ്റേജ് സ്കൂളിൽ ഒമ്പത് വയസ്സുള്ള വിദ്യാർത്ഥിനി ക്ലാസ് മുറിയിൽ കുഴഞ്ഞുവീണ് മരിച്ചു. ബുധനാഴ്ച രാവിലെയാണ് സംഭവം. മൂന്നാം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥിനി ഗെയിംസ് പിരീഡിന് ശേഷം ക്ലാസ് മുറിയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ ഉടനെ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയായിരുന്നു. കുട്ടി ഇരു കൈകളും ഇടുപ്പിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നതും തുടർന്ന് നിലത്തേക്ക് വീഴുന്നതും സിസിടിവി ദൃശ്യങ്ങളിൽ കാണാം. ഉടൻ തന്നെ അധ്യാപിക ഓടിയെത്തി പ്രാഥമിക ശുശ്രൂഷ നൽകാൻ ശ്രമിക്കുകയും സഹായം തേടുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് സ്കൂൾ അധികൃതർ കുട്ടിയെ തൊട്ടടുത്തുള്ള ആശുപത്രിയിൽ എത്തിച്ചെങ്കിലും അവിടെ പ്രവേശനം ലഭിച്ചില്ലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് നിർമാൺ വിഹാറിലെ മറ്റൊരു ആശുപത്രിയിൽ എത്തിച്ചെങ്കിലും ഡോക്ടർമാർ മരണം സ്ഥിരീകരിക്കുകയായിരുന്നു.
കുട്ടിക്ക് ഹൃദയാഘാതം (cardiac arrest) സംഭവിച്ചതാണെന്നാണ് സ്കൂൾ അധികൃതർ പറയുന്നത്. എന്നാൽ അടിയന്തര വൈദ്യസഹായം നൽകുന്നതിൽ വീഴ്ച വരുത്തിയെന്നും കൃത്യസമയത്ത് സിപിആർ (CPR) നൽകിയില്ലെന്നും കുടുംബം ആരോപിച്ചു. പോലീസ് മൃതദേഹം പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടത്തിന് അയക്കുകയും സിസിടിവി ദൃശ്യങ്ങൾ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുകയും ചെയ്തു. മരണകാരണം വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും ഹൃദയാഘാതമാണ് കാരണമെന്ന് സ്കൂൾ അധികൃതർ ആവർത്തിക്കുന്നു. കുട്ടികളിൽ ഹൃദയാഘാതം അപൂർവ്വമാണെങ്കിലും മുൻകൂട്ടി യാതൊരു ലക്ഷണങ്ങളുമില്ലാതെ ഇത് സംഭവിക്കാം. ഒമ്പത് വയസ്സുള്ള കുട്ടികളിൽ ഹൃദയാഘാതം വളരെ അപൂർവ്വമാണെന്നും, എന്നാൽ തിരിച്ചറിയപ്പെടാതെ പോകുന്ന ഹൃദയസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ കുട്ടികളിൽ ഉണ്ടായേക്കാം എന്ന് ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നുവെന്നും ഫോർട്ടിസ് ആശുപത്രിയിലെ പീഡിയാട്രിക് കാർഡിയോളജി എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ ഡോ. അനിത സക്സേന പറഞ്ഞു. കുട്ടികളിൽ ഹൃദയാഘാതം എത്രത്തോളം സാധാരണമാണ് എന്നും അതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നും താഴെ വിവരിക്കുന്നു.
കുട്ടികളിൽ ഹൃദയാഘാതം എത്രത്തോളം സാധാരണമാണ്?
മുതിർന്നവരെ അപേക്ഷിച്ച് കുട്ടികളിൽ ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണ്. കുട്ടികളിലെ ഹൃദയാഘാതം എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ കൊണ്ടാകണമെന്നില്ല. അമേരിക്കൻ ഹാർട്ട് അസോസിയേഷന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കടുത്ത ശ്വാസതടസ്സം അല്ലെങ്കിൽ ഷോക്ക് എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷമാണ് കുട്ടികളിൽ ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടാകുന്നത്. മുതിർന്നവരിൽ ധമനികളിലെ തടസ്സങ്ങളാണ് ഹൃദയസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പ്രധാന കാരണമെങ്കിൽ, കുട്ടികളിൽ ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ തരാറുകൾ, കടുത്ത അണുബാധ അല്ലെങ്കിൽ ഷോക്ക് എന്നിവയാണ് ഇതിലേക്ക് നയിക്കുന്നതെന്ന് യശോദ മെഡിസിറ്റിയിലെ സീനിയർ കൺസൾട്ടന്റ് ഡോ. ഗൗരവ് കുമാർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും ചില ഹൃദയരോഗമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടായേക്കാം. ചില കുട്ടികൾക്ക് ജന്മനാ തകരാറുകൾ ഉണ്ടാകാം, എന്നാൽ മറ്റു ചിലർക്ക് പാരമ്പര്യമായി ഹൃദയമിടിപ്പിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ ലഭിച്ചേക്കാം എന്ന് ഡോ. സക്സേന പറഞ്ഞു.
ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ കുട്ടി പെട്ടെന്ന് കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ബോധം നഷ്ടപ്പെടുകയും ശ്വാസോച്ഛ്വാസം നിലയ്ക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ശ്വാസമെടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുകയോ ചെയ്തേക്കാം. ഇതൊരു അടിയന്തര വൈദ്യസഹായ സാഹചര്യമാണ്. ഉടനടി നൽകുന്ന സിപിആറും എഇഡി (AED – ഓട്ടോമേറ്റഡ് എക്സ്റ്റേണൽ ഡിഫിബ്രിലേറ്റർ) മെഷീന്റെ ഉപയോഗവും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും.
കുട്ടികളിലെ ഹൃദയസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ:
- ജന്മനാലുള്ള ഹൃദയ തകരാറുകൾ (Congenital Heart Defects): ചില കുട്ടികൾ ഹൃദയത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ പ്രശ്നങ്ങളോടെയാണ് ജനിക്കുന്നത്. ഇത് ഹൃദയത്തിന്റെ രക്തം പമ്പ് ചെയ്യാനുള്ള ശേഷിയെയും ഇലക്ട്രിക്കൽ സിസ്റ്റത്തെയും ബാധിക്കും. ചെറിയ കുട്ടികളിൽ ഇത് പെട്ടെന്ന് കണ്ടെത്താറുണ്ടെങ്കിലും ചിലരിൽ മുതിരുമ്പോഴാണ് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നത്.
- അസാധാരണമായ ഹൃദയമിടിപ്പ് (Abnormal Heart Rhythms): ഹൃദയത്തിലെ ഇലക്ട്രിക്കൽ തകരാറുകൾ അപകടകരമായ അരിത്മിയക്ക് (arrhythmias) കാരണമാകും. പാരമ്പര്യമായുണ്ടാകുന്ന ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഹൃദയം വളരെ വേഗത്തിൽ മിടിക്കുന്നതിനും ഹൃദയാഘാതത്തിനും കാരണമാകും. ആരോഗ്യവാനായി കാണപ്പെടുന്ന കുട്ടികളിലും ഇത് സംഭവിച്ചേക്കാം. ലോംഗ് ക്യുടി സിൻഡ്രോം, വുൾഫ്-പാർക്കിൻസൺ-വൈറ്റ് സിൻഡ്രോം തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകൾ ഹൃദയാഘാത സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് ഡോ. കുമാർ പറഞ്ഞു.
- കാർഡിയോമയോപ്പതി (Cardiopathy): ഹൃദയപേശികളെ ബാധിക്കുന്ന രോഗമാണിത്. പേശികൾ കട്ടിയുള്ളതോ ബലഹീനമോ ആകുന്നത് ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കുന്നു. കാർഡിയോമയോപ്പതി കുട്ടികളിൽ പെട്ടെന്നുള്ള ഹൃദയാഘാതത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് സിഡിസി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഹൈപ്പർട്രോഫിക് കാർഡിയോമയോപ്പതി ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്.
- മയോകാർഡൈറ്റിസ് (Myocarditis): അണുബാധ കാരണം ഹൃദയപേശികളിലുണ്ടാകുന്ന വീക്കമാണിത്. ഇത് ഹൃദയത്തിന്റെ പമ്പിംഗിനെ ബാധിക്കുകയും ഹൃദയാഘാതത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം.
- കടുത്ത ശ്വാസതടസ്സം (Severe Breathing Problems): ശ്വാസകോശത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കുന്നതും കുട്ടികളിൽ ഹൃദയാഘാതത്തിന് കാരണമാകാം. ആസ്ത്മ, ന്യൂമോണിയ, ശ്വാസതടസ്സം, ശ്വാസം മുട്ടൽ, വെള്ളത്തിൽ വീഴുക എന്നിവ ഓക്സിജന്റെ അളവ് കുറയ്ക്കുകയും ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം നിർത്തുകയും ചെയ്യും.
- കടുത്ത അണുബാധകളും സെപ്സിസും (Severe Infections And Sepsis): ഗുരുതരമായ അണുബാധ സെപ്സിസിനും ഷോക്കിനും കാരണമാകും. രക്തസമ്മർദ്ദം വലിയ തോതിൽ കുറയുകയും അവയവങ്ങൾക്ക് ആവശ്യത്തിന് ഓക്സിജൻ ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കാം.
- അലർജി പ്രതികരണങ്ങൾ (Allergic Reactions): അനാഫിലാക്സിസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കടുത്ത അലർജി പെട്ടെന്ന് ശ്വാസതടസ്സത്തിനും രക്തസമ്മർദ്ദം താഴുന്നതിനും കാരണമാകും. ഉടനടി ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഇത് ഹൃദയാഘാതത്തിലേക്ക് നയിക്കാം.
- ശരീരത്തിലുണ്ടാകുന്ന പരിക്കുകൾ (Physical Trauma): കടുത്ത രക്തസ്രാവം, നെഞ്ചിലുണ്ടാകുന്ന പരിക്കുകൾ എന്നിവ ശരീരത്തിൽ ഓക്സിജൻ എത്തുന്നത് തടയുകയും ഹൃദയാഘാതത്തിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്യും.
- തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്ത രോഗങ്ങൾ (Unknown Or Undiagnosed Conditions): ചില കുട്ടികളിൽ മുൻപ് തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്ത ഹൃദയരോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. യാതൊരു ലക്ഷണങ്ങളും കാണിക്കാതെ തന്നെ ഇത് പെട്ടെന്നുള്ള ഹൃദയാഘാതത്തിന് കാരണമാകാം. അതിനാൽ കുഴഞ്ഞുവീഴൽ, നെഞ്ചുവേദന, ശ്വാസംമുട്ടൽ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബത്തിൽ മുൻപ് ആർക്കെങ്കിലും പെട്ടെന്നുള്ള ഹൃദയസ്തംഭനം മൂലമുള്ള മരണം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും ഡോക്ടറെ കാണിക്കേണ്ടതാണ്.
“ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടാകുന്ന സമയത്ത് ഓരോ മിനിറ്റും നിർണായകമാണ്. തുടക്കത്തിൽ തന്നെ നൽകുന്ന സിപിആറും എഇഡിയുടെ ഉപയോഗവും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള സാധ്യത വളരെയധികം വർദ്ധിപ്പിക്കും,” ഡോ. സക്സേന കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
