പല സംരംഭകർക്കും ഒരു വിജയകരമായ ബിസിനസ്സ് കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നത് ഒരു ആശയത്തിൽ നിന്നാണ് തുടങ്ങുന്നത്. ആ ആശയത്തെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്നതിന് പലപ്പോഴും വലിയ റിസ്കുകൾ എടുക്കുകയും ചുറ്റുമുള്ളവരുടെ സംശയങ്ങൾക്ക് മധ്യത്തിലും പ്രതിബദ്ധതയോടെ നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഇത്തരം അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ നിമിഷങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന ചില സംരംഭങ്ങളാണ് പിൽക്കാലത്ത് വലിയ വിജയഗാഥകളായി മാറുന്നത്.
പൂനെ സ്വദേശിയായ ലളിത ഖൈറെയുടെ ‘കൊക്കൻരാജ്’ (Kokanraj) എന്ന കൊക്കം ഷർബത്ത് ബ്രാൻഡ് ഇതിനൊരു മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. തങ്ങളുടെ കൂൺ കൃഷി ബിസിനസ്സ് തകർന്നപ്പോൾ, ലളിതയ്ക്കും ഭർത്താവ് സഞ്ജയിനും സ്വന്തം വീട് വിറ്റ് വാടകവീട്ടിലേക്ക് മാറേണ്ടി വന്നു. എന്നാൽ വലിയ നഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചിട്ടും ഒരു സംരംഭകയാകണമെന്ന തന്റെ സ്വപ്നം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ലളിത തയ്യാറായില്ല.
തൊഴിൽധിഷ്ഠിത പശ്ചാത്തലമുള്ള ഒരു കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് വന്നതിനാൽ, തന്റെ സ്വപ്നത്തെക്കുറിച്ച് ബന്ധുക്കളെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുക എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നുവെന്ന് ലളിത മുൻപ് വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മാസം തോറും കൃത്യമായ ശമ്പളം ലഭിക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ ഒരു ജോലി നേടാനാണ് കുടുംബാംഗങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചത്. എന്നാൽ ലളിതയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ മറ്റൊന്നായിരുന്നു.
ലളിതയുടെ സ്വപ്നത്തിൽ വിശ്വസിച്ച ഒരേയൊരു വ്യക്തി അവരുടെ ഭർത്താവായിരുന്നു. കൂൺ ബിസിനസ്സ് അവസാനിപ്പിച്ച ശേഷം അവർ തക്കാളി കെച്ചപ്പ് നിർമ്മാണം തുടർന്നു. പിന്നീട് 1995-ൽ, അവർ കൊക്കം പഴങ്ങളിൽ ഒരു പരീക്ഷണം നടത്തുകയും കൊക്കം ഷർബത്ത് വിപണിയിലെത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാരാഷ്ട്ര, ഗോവ, കർണാടക, കേരളം എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പശ്ചിമഘട്ട പ്രദേശങ്ങളിൽ ധാരാളമായി വളരുന്ന ഒരു പഴമാണ് കൊക്കം.
അസിഡിറ്റി, ദഹനപ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയാൽ വലയുന്നവർക്ക് തൽക്ഷണ ആശ്വാസം നൽകാൻ ഈ പഴത്തിന് കഴിയും. വിറ്റാമിൻ സി, ബി3, എ, കൂടാതെ ഇരുമ്പ്, കാൽസ്യം, ഫോളിക് ആസിഡ്, അസറ്റിക് ആസിഡ് തുടങ്ങിയ പോഷകങ്ങളാലും ധാതുക്കളാലും സമ്പന്നമാണ് കൊക്കം.
തങ്ങളുടെ ബിസിനസ്സ് യാത്രയെക്കുറിച്ച് ലളിത പറയുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്: “ഞങ്ങൾക്ക് സ്വന്തമായിട്ടുണ്ടായിരുന്നതെല്ലാം വിറ്റഴിച്ച ശേഷമാണ് ഈ ബിസിനസ്സ് ആരംഭിച്ചത്. ഞങ്ങളുടെ കയ്യിൽ ആകെയുണ്ടായിരുന്നത് 500 രൂപ മാത്രമായിരുന്നു, അത് വച്ചാണ് കൊക്കം ഷർബത്ത് നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയത്.”
ആദ്യകാല ദിനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവർ പങ്കുവെച്ചു: “ആദ്യ വർഷത്തിൽ ഞങ്ങൾ 500 കിലോ ഷർബത്ത് വിറ്റഴിച്ചു. എന്നാൽ ഈ രംഗത്ത് പുതിയതായതുകൊണ്ട് വിപണിയിൽ നിന്ന് ഒരു രൂപ പോലും ഞങ്ങൾക്ക് തിരികെ ലഭിച്ചില്ല. ഉൽപ്പന്നങ്ങളെല്ലാം വിറ്റുപോയെങ്കിലും പണമൊന്നും ലഭിച്ചില്ല. അത് വലിയൊരു പാഠമായിരുന്നു.” എന്നാൽ രണ്ടാം വർഷത്തിൽ തങ്ങളുടെ തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് പഠിച്ച് അവർ ഏകദേശം 20,000 രൂപ ലാഭമുണ്ടാക്കി.
മൂന്നാം വർഷത്തിൽ ലാഭമോ നഷ്ടമോ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയായിരുന്നെങ്കിലും ബിസിനസ്സ് ഉപേക്ഷിക്കാതെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ തന്നെ അവർ തീരുമാനിച്ചു. ഇന്ന് പ്രതിദിനം ഏകദേശം 12 ടൺ കൊക്കം ഷർബത്താണ് ഇവർ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് ഇന്ത്യയിലുടനീളം ശക്തമായ വിതരണ ശൃംഖല കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ഈ ദമ്പതികൾക്കായി. ബിഗ് ബാസ്കറ്റ്, റിലയൻസ് ഫ്രെഷ്, ഡി-മാർട്ട്, ദൊറാബ്ജീസ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ശൃംഖലകൾ ഇന്ന് ഇവരുടെ വിതരണക്കാരാണ്. നിലവിൽ പ്രതിവർഷം 2.5 കോടി രൂപയിലധികം വരുമാനമാണ് ലളിതയുടെ ഈ കൊക്കം ഷർബത്ത് സംരംഭം നേടുന്നത്.
