സാധാരണയായി മരണത്തോടെ ഒരാളുടെ ജീവിതകഥ അവസാനിക്കാറാണ് പതിവ്. എന്നാൽ ചിലപ്പോഴൊക്കെ ചരിത്രം ആ അധ്യായം അത്ര പെട്ടെന്ന് അവസാനിപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കാറില്ല. യുദ്ധം, സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം മാസങ്ങളോളം വൈകിയ മുൻ ഇറാൻ പരമാധികാരി അലി ഖമേനിയുടെ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, യുദ്ധം എങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യന്റെ പുരാതനമായ ആചാരങ്ങളെപ്പോലും തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത് എന്നാണ് ലോകം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്. ഇസ്ലാമിക ആചാരപ്രകാരം മരണാനന്തര ചടങ്ങുകൾ എത്രയും വേഗം നടത്തണമെന്നിരിക്കെ, ഈ താമസം ഏറെ അസാധാരണമാണ്. എങ്കിലും ചരിത്രത്തിൽ ഇതിനേക്കാൾ ഏറെക്കാലം ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ മാറ്റിവെച്ച സംഭവങ്ങളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
അതിൽ ഏറ്റവും വിസ്മയകരമായ കഥ റഷ്യയിലെ അവസാനത്തെ ചക്രവർത്തിയായ നിക്കോളാസ് രണ്ടാമന്റേതാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ഏതാണ്ട് 80 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ നടന്നത്. 1918 ജൂലൈ 17-ന് റഷ്യൻ വിപ്ലവം കൊടുമ്പിരിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്ത്, സാർ നിക്കോളാസ് രണ്ടാമനെയും ഭാര്യ അലക്സാന്ദ്രയെയും അവരുടെ അഞ്ച് മക്കളെയും നാല് ജീവനക്കാരെയും യെക്കാറ്റെറിൻബർഗിലെ ഇപറ്റീവ് ഹൗസിന്റെ ബേസ്മെന്റിലേക്ക് വിളിച്ചുവരുത്തി.
ശത്രുക്കൾ വരുന്നുണ്ടെന്നും സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റാനാണെന്നുമാണ് അവരോട് പറഞ്ഞിരുന്നത്. എന്നാൽ അവിടെ അവരെ കാത്തിരുന്നത് ഒരു വെടിവെപ്പ് സംഘമായിരുന്നു. മിനിറ്റുകൾക്കകം, മൂന്ന് നൂറ്റാണ്ടിലേറെയായി റഷ്യ ഭരിച്ചിരുന്ന റൊമാനോവ് രാജവംശത്തിന് ദാരുണമായ അന്ത്യം സംഭവിച്ചു. തുടർന്ന് മൃതദേഹങ്ങൾ വനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, വിലപിടിപ്പുള്ളവയെല്ലാം കവർന്ന ശേഷം ആസിഡ് ഒഴിച്ച് കത്തിച്ച് രഹസ്യമായി കുഴിച്ചുമൂടുകയായിരുന്നു. പഴയ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളായ അവരെ അന്തസ്സോടെ യാത്രയാക്കാൻ പുതിയ ബോൾഷെവിക് സർക്കാരിന് താല്പര്യമില്ലായിരുന്നു. അവരെ പൊതുജനങ്ങളുടെ ഓർമ്മകളിൽ നിന്ന് പോലും അവർ തുടച്ചുമാറ്റി.
പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ഇതിനെക്കുറിച്ച് പല അഭ്യൂഹങ്ങളും പ്രചരിച്ചു. ഇളയ മകൾ അനസ്താസിയ രക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നോ? ആരെങ്കിലും ജീവനോടെ ബാക്കിയുണ്ടോ? മൃതദേഹങ്ങൾ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടോ? പുസ്തകങ്ങളും സിനിമകളും പലതരത്തിലുള്ള സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഈ രഹസ്യത്തെ സജീവമാക്കി നിർത്തിയെങ്കിലും സോവിയറ്റ് സർക്കാർ ഇതിലൊന്നും പ്രതികരിച്ചില്ല. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് അന്വേഷകർക്ക് സത്യം പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ സാധിച്ചത്.
1991-ൽ യെക്കാറ്റെറിൻബർഗിന് സമീപം കണ്ടെത്തിയ ഒരു കൂട്ടക്കുഴിമാടം ഔദ്യോഗികമായി പരിശോധിച്ചു. അക്കാലത്ത് പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയായിരുന്ന ഡിഎൻഎ ടെസ്റ്റിംഗിലൂടെ അത് നിക്കോളാസ് രണ്ടാമന്റെയും ഭാര്യയുടെയും മൂന്ന് മക്കളുടെയും മൃതദേഹങ്ങളാണെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ സ്ഥിരീകരിച്ചു. വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി വഴിയുള്ള യൂറോപ്യൻ രാജകുടുംബത്തിലെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ബന്ധുക്കളുടെ ഡിഎൻഎ സാമ്പിളുകളാണ് ഇത് ഉറപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചത്.
ഒടുവിൽ, അവർ കൊല്ലപ്പെട്ട് കൃത്യം 80 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1998 ജൂലൈ 17-ന് ആ രാജകുടുംബത്തിന് അർഹമായ ഔദ്യോഗിക ശവസംസ്കാരം ലഭിച്ചു. റഷ്യൻ ചക്രവർത്തിമാരുടെ പരമ്പരാഗത ശ്മശാനമായ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗിലെ പീറ്റർ ആൻഡ് പോൾ കത്തീഡ്രലിലേക്ക് അവരുടെ പെട്ടികൾ കൊണ്ടുവന്നു. അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് ബോറിസ് യെൽസിൻ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കുകയും റൊമാനോവ് കുടുംബത്തിന്റെ കൊലപാതകം റഷ്യൻ ചരിത്രത്തിലെ ‘ഏറ്റവും നാണംകെട്ട അധ്യായങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
രാജ്യം ഈ കുറ്റകൃത്യത്തെക്കുറിച്ച് വളരെക്കാലം മിണ്ടാതിരുന്നതായും അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു. യൂറോപ്യൻ രാജകുടുംബങ്ങളിലെ പ്രതിനിധികളും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. എന്നാൽ കഥ അവിടെയും തീർന്നില്ല. 2007-ൽ കാണാതായ ബാക്കി രണ്ട് കുട്ടികളുടെ മൃതദേഹാവശിഷ്ടങ്ങൾ കൂടി സമീപത്തുനിന്ന് കണ്ടെത്തിയതോടെ ആ ദാരുണമായ ചരിത്രത്തിന്റെ എല്ലാ കടലാസുകളും പൂർണ്ണമായി.
ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ വൈകുന്നത് അപൂർവ്വമാണെങ്കിലും, ചരിത്രത്തിൽ പലപ്പോഴും അവ കേവലം ഒരു വിലാപ ചടങ്ങിൽ ഒതുങ്ങാറില്ല. അവ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുകളുടെയും നീതിയുടെയും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും വലിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളായി മാറാറുണ്ട്. യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് കരകയറുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളെയാണ് ഖമേനിയുടെ വൈകിയ ശവസംസ്കാരം കാണിക്കുന്നതെങ്കിൽ, നിക്കോളാസ് രണ്ടാമന്റെ ചടങ്ങുകൾ സാധ്യമായത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥിതി പൂർണ്ണമായി തകരുകയും രാജ്യം തങ്ങളുടെ ഇരുണ്ട ഭൂതകാലത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ തയ്യാറാവുകയും ചെയ്തപ്പോഴാണ്. ചിലപ്പോഴൊക്കെ ശവസംസ്കാരം എന്നത് ഒരാളെ അടക്കം ചെയ്യുക മാത്രമല്ല, ഒരു രാജ്യം തലമുറകൾക്ക് ശേഷം ചരിത്രത്തിന് നൽകുന്ന ശരിയായ യാത്രയയപ്പ് കൂടിയാണ്.
