ലക്ഷ്മി ദേവിക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന 16 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വ്രതാനുഷ്ഠാനമാണ് മഹാലക്ഷ്മി വ്രതം. ഹിന്ദു കലണ്ടർ അനുസരിച്ച് ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമി നാളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന വ്രതം 16 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അശ്വിനി മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ അവസാനിക്കുന്നു. ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമ്പത്തിന്റെയും ദേവിയായ ലക്ഷ്മി ദേവിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്തി സാമ്പത്തിക ഭദ്രത, കുടുംബ ഐശ്വര്യം, ദാരിദ്ര്യമുക്തി എന്നിവ നേടാനാണ് ഭക്തർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ വ്രതമനുഷ്ഠിക്കുന്നത്.
ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന ലക്ഷ്മി ദേവിയുടെ രൂപത്തിന് പിന്നിൽ ചരിത്രപരമായ ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ദേവീസങ്കൽപ്പം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും, നാം ഇന്ന് മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കുന്ന ലക്ഷ്മി ദേവിയുടെ സാർവ്വത്രികമായ ചിത്രം 1894-ൽ പ്രശസ്ത ചിത്രകാരൻ രാജാ രവിവർമ്മയാണ് തൻ്റെ കാൻവാസിൽ ജീവൻ നൽകി ആവിഷ്കരിച്ചത്.
വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന പിങ്ക് താമരപ്പൂവിൽ നിൽക്കുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം ദേവിയെ ചിത്രീകരിച്ചത്. ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നീ നാല് പുരുഷാർത്ഥങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നാല് കൈകളും, ഭയമകറ്റുന്ന അഭയമുദ്രയും, അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്ന വരദമുദ്രയും, പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആനകളും അരയന്നങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ചിത്രീകരണവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനയാണ്.
രാജാ രവിവർമ്മയ്ക്ക് മുൻപ് കൽച്ചുമരുകളിലും കൊത്തുപണികളിലും കണ്ടിരുന്ന പരന്നതും പ്രതീകാത്മകവുമായ ദൈവ രൂപങ്ങളെയാണ് ജനങ്ങൾ ആരാധിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ദൈവങ്ങൾക്ക് മനുഷ്യസഹജമായ സൗന്ദര്യവും തനിമയും നൽകി സാർവ്വത്രികമാക്കിയത് അദ്ദേഹമാണ്. മുംബൈയിൽ സ്ഥാപിച്ച ലിത്തോഗ്രാഫിക് പ്രസ്സിലൂടെ ഈ ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രിന്റുകൾ വൻതോതിൽ അച്ചടിച്ച് സാധാരണക്കാരുടെ വീടുകളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു.
ഈ വർഷത്തെ മഹാലക്ഷ്മി വ്രതം സെപ്റ്റംബർ 19 ശനിയാഴ്ച ആരംഭിച്ചു, ഇത് ഒക്ടോബർ 3-ന് അവസാനിക്കും. വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഭക്തർ സാത്വിക ഭക്ഷണവും പൂർണ്ണ സസ്യാഹാരവും മാത്രം കഴിച്ച്, ദിനവും പൂജകൾ നടത്തുകയും, പൂക്കളും പഴങ്ങളും ഭോഗും അർപ്പിച്ച് വ്രതകഥകൾ ശ്രവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
