ഹിന്ദുമതവിശ്വാസപ്രകാരം വാരാണസിയിലെ ഗംഗാതീരത്ത് മൃതദേഹം സംസ്‌കരിക്കുന്നത് ആത്മാവിന് മോക്ഷം ലഭിക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. അതായത്, ജനന-മരണങ്ങളുടെ അവസാനമില്ലാത്ത ചക്രത്തിൽ നിന്നുള്ള പൂർണ്ണമായ മോചനമാണിത്. സൃഷ്ടിയുടെയും സംഹാരത്തിന്റെയും ദൈവമായ ശിവന്റെ നഗരമായ വാരാണസി, പരലോകത്തേക്കുള്ള ഏറ്റവും പവിത്രമായ കവാടമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇവിടെ സംസ്‌കരിക്കപ്പെടുന്ന ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും കാതിൽ മഹാദേവൻ തന്നെ താരകമന്ത്രം ഓതിക്കൊടുത്ത് ഭൗതികബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു എന്നും ശക്തമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ വിശ്വാസവും അതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിലനിൽക്കുന്ന ആചാരങ്ങളും വലിയ വൈകാരികതയോടെയാണ് മനുഷ്യർ കാണുന്നത്. എന്നാൽ ഇത് ഗംഗാ നദിയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നത് വിശദമായി പരിശോധിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. ഇവിടെ നടക്കുന്ന പല ശവദാഹങ്ങളും അപൂർണ്ണമായാണ് അവസാനിക്കുന്നത് എന്നതാണ് ഇതിലെ പ്രധാന പ്രശ്നം. ഒരു മൃതദേഹം പൂർണ്ണമായി കത്തിയമരാൻ 300 മുതൽ 500 കിലോഗ്രാം വരെ വിറകും ഏകദേശം 6 മണിക്കൂറിലധികം സമയവും ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ, പലപ്പോഴും ആചാരപരമായ ചടങ്ങുകൾക്ക് ശേഷം പകുതി മാത്രം കത്തിയ മൃതദേഹങ്ങൾ നദിയിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിടേണ്ടി വരുന്നു. ഇത് നദിയിലെ വെള്ളം ജൈവികമായി മലിനമാകുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. ഈ മലിനീകരണം തടയാൻ നദിയിലെ ചീഞ്ഞഴുകിയ മാംസം തിന്നുതീർക്കുന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് ആമകളെ ഗംഗയിലേക്ക് തുറന്നുവിടാൻ സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചത് ഇതുകൊണ്ടാണ്.
അഴുകിയ മൃതദേഹങ്ങൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന മലിനീകരണം കുറയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ ദൗത്യത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ലഖ്‌നൗവിന് സമീപമുള്ള സാരാനാഥിലെ ബ്രീഡിങ് സെന്ററിലാണ് ഈ ആമകളെ വളർത്തിയത്. ചത്ത മാംസം തിന്നുന്ന സ്വഭാവം വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനായി ഇവയ്ക്ക് ചത്ത മീനുകളെ മാത്രമാണ് ഭക്ഷണമായി നൽകിയിരുന്നത്. ഈ ശ്രമം വളരെ നല്ലൊരു ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയുള്ളതായിരുന്നു എങ്കിലും, അത് വേണ്ടത്ര വിജയിച്ചില്ല. ഇറച്ചിക്കായും ഓടിനുമായും ആളുകൾ ഈ ആമകളെ വേട്ടയാടി കൊല്ലാൻ തുടങ്ങി. കൂടാതെ, നദിയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തിയ വലിയ തോതിലുള്ള വ്യവസായ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കാരണം ഭൂരിഭാഗം ആമകളും ചത്തുപോവുകയോ മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മാറിപ്പോവുകയോ ചെയ്തു. ഇവയുടെ അതിജീവനം കൃത്യമായി നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഈ പദ്ധതി പരാജയപ്പെടുകയായിരുന്നു.
എന്നാൽ 1980-കളിൽ പരാജയപ്പെട്ട ഈ പദ്ധതി, പിന്നീട് വന്ന ‘നമാമി ഗംഗ’ പോലുള്ള പദ്ധതികളിലൂടെ വീണ്ടും സജീവമാക്കി. വൈൽഡ് ലൈഫ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ സഹായത്തോടെയാണ് ഇത് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക ഇനത്തിൽപ്പെട്ട ആമകളെ മുട്ടവിരിയിച്ച് വളർത്തിയെടുത്ത ശേഷം, ഗംഗയിലെ വെള്ളം കഴിയുന്നത്ര ശുദ്ധമായി നിലനിർത്താൻ വാരാണസിയിലെ ഘാട്ടുകളിലേക്ക് ചെറിയ ബാച്ചുകളായി ഇപ്പോഴും തുറന്നുവിട്ടുവരുന്നു.
