രാജസ്ഥാനിലെ ദുരൂഹതകൾ നിറഞ്ഞ കുൽധാര ഗ്രാമത്തിന്റെ വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചുകൊണ്ട് ഒരു ഇൻഫ്ലുവൻസർ പങ്കുവെച്ച വീഡിയോ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വൈറലായി. ജയ്‌സാൽമീറിന് സമീപമുള്ള വിജനമായ ഗ്രാമത്തിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ, “ഞാൻ ഇപ്പോൾ ജയ്‌സാൽമീറിന് തൊട്ടുവെളിയിലുള്ള ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു നഗരത്തിലാണ്. ഇത്തരം ഒരു സ്ഥലം നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാൻ ഞാൻ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ വെച്ച് അത് സംഭവിക്കുമെന്ന് ഞാൻ ഒട്ടും കരുതിയിരുന്നില്ല,” എന്ന് ഡീന എന്ന ഇൻഫ്ലുവൻസർ പറയുന്നു.
“ജയ്‌സാൽമീറിന് തൊട്ടുവെളിയിലാണ് 200 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് ആളുകൾ ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ കുൽധാര സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെ അക്രമങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളോ വിശദീകരണങ്ങളോ ഇല്ല. അടിച്ചമർത്തലിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനാണ് ആളുകൾ സ്ഥലംവിട്ടതെന്ന് ചിലർ പറയുമ്പോൾ, നാട് വിടും മുൻപ് അവർ ഈ മണ്ണ് ശപിച്ചതാണെന്ന് മറ്റു ചിലർ വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്ത് തന്നെ സംഭവിച്ചാലും, അതിനുശേഷം ആരും ഇവിടെ ജീവിച്ചിട്ടില്ല,” എന്ന തലക്കെട്ടോടെയാണ് പോസ്റ്റ് പങ്കുവെച്ചിരിക്കുന്നത്.
രാജസ്ഥാനിലെ ജയ്‌സാൽമീറിന് തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി 17-20 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുൽധാര, പാലിവാൾ ബ്രാഹ്മണർ വസിച്ചിരുന്ന സമൃദ്ധമായ ഒരു ഗ്രാമമായിരുന്നു. രാജസ്ഥാൻ ടൂറിസത്തിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 1291-ലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥാപിതമായത്. കഠിനമായ താർ മരുഭൂമിയിലായിരുന്നിട്ടും ഈ ഗ്രാമം പുരോഗതി പ്രാപിച്ചു. കാർഷികരംഗത്തെ വൈദഗ്ധ്യത്തിന് പേരു കേട്ട പാലിവാളുകൾ, വരണ്ട പ്രദേശത്ത് കൃഷി ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന നൂതന ജലവിനിയോഗ മാർഗ്ഗങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ജയ്‌സാൽമീർ മേഖലയിലുടനീളം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന 84 പാലിവാൾ ഗ്രാമങ്ങളുടെ ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു കുൽധാര.
കുൽധാരയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല രേഖകൾ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ആദ്യത്തെ പൊളിറ്റിക്കൽ ഏജന്റായ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ ജെയിംസ് ടോഡിന്റെ പുസ്തകത്തിലാണ് കാണുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രേഖകൾ പ്രകാരം, കുൽധാരയിൽ 400-600 കെട്ടിടങ്ങളും 1,500-1,600 ഓളം ജനസംഖ്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1815 ആയപ്പോഴേക്കും ജനസംഖ്യ 800 ഓളമായി കുറഞ്ഞു, ഇത് ആളുകൾ നേരത്തെ തന്നെ ഗ്രാമം ഉപേക്ഷിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ജയ്‌സാൽമീറിലെ ക്രൂരനായ മന്ത്രി സലിം സിംഗുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് കുൽധാരയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ കഥ. ഗ്രാമത്തലവന്റെ മകളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ സലിം സിംഗ് ആഗ്രഹിക്കുകയും എതിർത്ത ഗ്രാമീണരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആവശ്യത്തിന് വഴങ്ങുന്നതിന് പകരം, കുൽധാരയിലെയും അയൽ ഗ്രാമങ്ങളിലെയും നേതാക്കൾ ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് വീടുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയി എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. പോകുന്നതിനുമുമ്പ്, ഇനി ഒരു മനുഷ്യനും ഇവിടെ ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഗ്രാമീണർ ഈ മൺതരികളെ ശപിച്ചതായും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ കഥ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കിടയിൽ പ്രശസ്തമാണെങ്കിലും, ഒറ്റരാത്രി കൊണ്ടുള്ള ഈ പലായനത്തിന് ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ കുറവാണ്. സാമ്പത്തിക തകർച്ച, വ്യാപാര പാതകളുടെ മാറ്റം, ജലക്ഷാമം, അമിത നികുതി എന്നിവ ഗ്രാമം ഉപേക്ഷിക്കാൻ കാരണമായിട്ടുണ്ടാകാം എന്ന് ഗവേഷകർ കരുതുന്നു.
തകർന്നു വീണ മണൽക്കല്ല് വീടുകളും ഐതിഹ്യങ്ങളും കുൽധാരയ്ക്ക് ‘പ്രേത ഗ്രാമം’ എന്ന പേര് നൽകി. എന്നാൽ പ്രദേശവാസികൾ ഈ അമാനുഷിക അവകാശവാദങ്ങൾ തള്ളിക്കളയുന്നു. അവിടെ വർഷങ്ങളായി കഴിയുന്നവർ അമാനുഷികമായ ഒന്നും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികൾ കേട്ടുകേൾവികൾ വിശ്വസിച്ചാണ് എത്തുന്നതെന്നും അവർ പറയുന്നു.
ഇന്ന് കുൽധാര സംരക്ഷിത പൈതൃക കേന്ദ്രമാണ്. പാലിവാളുകളുടെ പരമ്പരാഗത വീടുകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും തെരുവുകളും ക്ഷേത്രങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം. ഗ്രാമത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മാതൃക മനസ്സിലാക്കാൻ ചില കെട്ടിടങ്ങൾ പുനരുദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട് 200 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷവും, രാജസ്ഥാന്റെ സമ്പന്നമായ ഭൂതകാലത്തിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി കുൽധാര ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.
