ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വജ്രനിര്മ്മാതാക്കള് റഷ്യയാണെങ്കിലും, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വജ്രഖനി റഷ്യയിലല്ല. അത് ആഫ്രിക്കന് രാജ്യമായ ബോട്സ്വാനയിലാണ്. ബോട്സ്വാനയിലെ ജ്വാനെങ് വജ്രഖനി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ വജ്രഖനിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ബോട്സ്വാനയുടെ തലസ്ഥാനമായ ഗാബോറോണിലെ ജ്വാനെങ് വജ്രഖനി ദക്ഷിണാഫ്രിക്കന് വജ്ര ഭീമന് ഡി ബിയേഴ്സും ബോട്സ്വാന സര്ക്കാരും തമ്മിലുള്ള സംയുക്ത സംരംഭമാണ്.
ഗാബോറോണിന് 170 കിലോമീറ്റര് (105 മൈല്) തെക്ക് പടിഞ്ഞാറായിട്ടാണ് ഈ ഖനി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇതിന് 1 ബില്യണ് ഡോളറിലധികം വിലമതിക്കപ്പെടുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ വജ്രഖനിയാണ് ഇത്. ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം ജ്വാനെങ് വജ്രഖനി ഒരു നിഷ്ക്രിയ അഗ്നിപര്വ്വതത്തിന്റെ മധ്യത്തില് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു തുറന്ന ഖനിയാണ്. ഉയര്ന്ന സാന്ദ്രതയിലുള്ള വജ്രങ്ങള് അടങ്ങിയ അപൂര്വ അഗ്നിപര്വ്വതം.
ജവാനെങ് ഖനിയില് ഓരോ വര്ഷവും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കാരറ്റ് വജ്രങ്ങള് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മൂന്ന് പ്രധാന കിംബര്ലൈറ്റ് പൈപ്പുകള് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 2023-ല് ഏകദേശം 11.86 ദശലക്ഷം കാരറ്റ് വജ്രങ്ങള് ഉത്പാദിപ്പിച്ച ജ്വാനെങ് 2036 വരെ പ്രവര്ത്തനക്ഷമമായിരിക്കും എന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഖനിയുടെ കണ്ടെത്തല് 1973-ല് ഡി ബിയേഴ്സ് പര്യവേക്ഷണം നടത്തിയപ്പോഴാണ് ആരംഭിച്ചത്.
കണ്ടെത്തലിന് ഏകദേശം ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനുശേഷം 1982-ല് ഔദ്യോഗികമായി പ്രവര്ത്തനത്തിനായി തുറന്നുകൊടുത്തു. സമീപ വര്ഷങ്ങളില്, ഭൂഗര്ഭ ഖനനം ഉള്പ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഖനി വികസിപ്പിച്ചു. ഖനി ആ പേരിന് അനുസൃതമായി പ്രവര്ത്തിക്കുകയും ബോട്സ്വാനയുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ വികസിപ്പിക്കുന്നതില് നിര്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് ഒരു ദരിദ്ര രാഷ്ട്രത്തില് നിന്ന് ബോട്സ്വാനയെ ഒരു ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള രാജ്യമാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
