ഇന്ത്യയിലെ ‘മില്യണയർ വില്ലേജ്’; ഒരു ഗ്രാമം മുഴുവൻ കോടീശ്വരന്മാരായതിന് പിന്നിലെ കഥ ഇങ്ങനെ!

ഇന്ത്യയിലെ ചില ഗ്രാമങ്ങൾ ഭക്ഷണത്തിനും മറ്റു ചിലത് കരകൗശല വസ്തുക്കൾക്കും പ്രശസ്തമാണ്. എന്നാൽ ആളുകൾ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുന്നതിലും ജോലി ചെയ്യുന്നതിലും പ്രശസ്തമായ ചില ഗ്രാമങ്ങളുമുണ്ട്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു ഗ്രാമം അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ കൃഷിയിലൂടെ പടുത്തുയർത്തിയ സമൃദ്ധി കാരണം തികച്ചും വേറിട്ട ഒരു അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പതിവ് കാഴ്ചകളിൽ നിന്ന് മാറി ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയുടെ വ്യത്യസ്തമായ ഒരു മുഖം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സഞ്ചാരികൾക്ക് ഇതൊരു കൗതുകമുള്ള ഇടമാണ്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപ സമ്പാദ്യമുള്ള കോടീശ്വരന്മാരാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിൽ ജീവിക്കുന്നത് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ അഹില്യാനഗർ ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ‘ഹിവാറെ ബസാർ’ (Hiware Bazar) ഇന്ത്യയിലെ ‘കോടീശ്വരന്മാരുടെ ഗ്രാമം’ (Millionaire Village of India) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വർഷങ്ങളായി കൃഷിയിലൂടെയും ക്ഷീരോത്പാദനത്തിലൂടെയും ഇവിടുത്തെ നിരവധി കുടുംബങ്ങളാണ് സാമ്പത്തിക സമൃദ്ധി കൈവരിച്ചത്.

വിദഗ്ദ്ധമായ ജലപരിപാലനവും കൃഷി മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഗ്രാമവാസികൾ ഒന്നടങ്കം നടത്തുന്ന കൂട്ടായ പരിശ്രമവുമാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ മാറ്റത്തിന് പിന്നിൽ.

1990-കളിൽ സർപഞ്ച് പോപത്റാവു പവാറും പ്രദേശവാസികളും ചേർന്ന് ജലസംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചതോടെയാണ് മാറ്റങ്ങൾക്ക് വേഗം കൂടിയത്. മഴവെള്ളം ശേഖരിക്കാനായി അവർ ചെക്ക് ഡാമുകളും തടങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു. ലഭ്യമായ ജലസ്രോതസ്സുകൾക്കനുസരിച്ച് ഏതൊക്കെ വിളകൾ കൃഷി ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ കൃത്യമായ ജല ബജറ്റിംഗ് ഇവർ ഉപയോഗിച്ചു.

വറുതിയിലായിരുന്ന ഒരു പ്രദേശത്ത് ഭൂർഗർഭ ജലനിരപ്പ് ഉയർത്താനും കർഷകരുടെ വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഈ നടപടികൾ സഹായിച്ചു.

ഗ്രാമത്തിലെ സമ്പന്നരായ കുടുംബങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളിൽ നിന്നാണ് ‘കോടീശ്വരന്മാരുടെ ഗ്രാമം’ എന്ന പേര് വരുന്നത്. ഈ കണക്കുകൾ കാലക്രമേണ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ, നിലവിലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകളേക്കാൾ ഉപരി ഇതൊരു ജനപ്രിയ വിശേഷണമായി മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.

സഞ്ചാരികൾക്ക് ഹിവാറെ ബസാറിൽ എന്തൊക്കെ കാണാം?

വലിയ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ കണ്ട് നടക്കാൻ പറ്റിയ സ്ഥലമല്ല ഹിവാറെ ബസാർ. ഗ്രാമീണ ജീവിതം, കൃഷി, പ്രദേശത്തിന്റെ മാറ്റത്തിന് പിന്നിലെ പ്രയത്നം എന്നിവ അറിയാൻ താല്പര്യമുള്ള സഞ്ചാരികൾക്കാണ് ഇവിടം കൂടുതൽ അനുയോജ്യം.

• ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കുക: ഗ്രാമത്തിലെ ഈ പ്രാദേശിക ക്ഷേത്രം കാണുന്നത് വഴിയിലുള്ള ഒരു നല്ല അനുഭവമായിരിക്കും.
• ജലസംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാണാം: ചെക്ക് ഡാമുകൾ, മഴവെള്ള സംഭരണികൾ, തടങ്ങൾ എന്നിവ ഹിവാറെ ബസാറിന്റെ വിജയകഥയിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്. വറൾച്ചാ സാധ്യതയുള്ള ഒരു പ്രദേശത്ത് ഗ്രാമം എങ്ങനെ വെള്ളം മാനേജ് ചെയ്യുന്നുവെന്ന് നേരിട്ട് മനസ്സിലാക്കാം.
• കാർഷിക രീതികളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാം: ഗ്രാമത്തിലെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ കൃഷിക്കും ക്ഷീരമേഖലയ്ക്കും പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. സുസ്ഥിര കൃഷിയിൽ താല്പര്യമുള്ളവർക്ക് വെള്ളത്തിന്റെ ലഭ്യതയ്ക്കനുസരിച്ച് വിളകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് പഠിക്കാം.
• ഒരു പ്രാദേശിക ഗൈഡിനൊപ്പം ഗ്രാമം ചുറ്റിക്കാണാം: ഗ്രാമീണ വികസനത്തിൽ താല്പര്യമുള്ള വിദ്യാർത്ഥികളും സഞ്ചാരികളും ഹിവാറെ ബസാറിന്റെ രീതികൾ മനസ്സിലാക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. മുൻകൂട്ടി ഒരു ലോക്കൽ ഗൈഡിനെ ഏർപ്പാടാക്കുന്നത് യാത്ര കൂടുതൽ വിവരദായകമാക്കും.

ഇതൊരു സാധാരണ ഗ്രാമമായതിനാൽ ഇവിടുത്തെ വീടുകളുടെയോ കൃഷിയിടങ്ങളുടെയോ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്തുമ്പോൾ പ്രദേശവാസികളോട് അനുവാദം ചോദിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക.

എങ്ങനെ എത്തിച്ചേരാം?

പൂനെയിൽ നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗം ഏകദേശം 110 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഹിവാറെ ബസാറിൽ എത്താം. കാൽനടയായി അല്ലെങ്കിൽ നേരത്തെ യാത്ര തിരിക്കാൻ തയ്യാറാണെങ്കിൽ ഇതൊരു ഒരുദിവസത്തെ യാത്രയായി പ്ലാൻ ചെയ്യാം. ഗതാഗതത്തെ ആശ്രയിച്ച് രണ്ടുമുതൽ മൂന്ന് മണിക്കൂർ വരെ സമയമെടുക്കും.

പൂനെയിൽ നിന്ന് കാറിലോ, അല്ലെങ്കിൽ അഹില്യാനഗറിലേക്ക് തീവണ്ടിയിലോ ബസ്സിലോ എത്തി അവിടെ നിന്ന് റോഡ് മാർഗ്ഗമോ പോകാം.

ഇതൊരു സാധാരണ ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രമല്ലാത്തതിനാൽ, പ്രത്യേകിച്ചും ജലപരിപാലന പദ്ധതികളെക്കുറിച്ച് അറിയണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ, യാത്രയ്ക്ക് മുൻപ് തന്നെ ഒരു ലോക്കൽ ഗൈഡിനെ ഏർപ്പാടാക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.

സാധാരണ കാഴ്ചകളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു അനുഭവമായിരിക്കും ഈ യാത്ര നൽകുക. ലഭ്യമായ പരിമിതമായ ജലസ്രോതസ്സുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ദൈനംദിന ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഒരു ഗ്രാമം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന് നേരിട്ട് കാണുന്നതിലാണ് ഇതിന്റെ ഭംഗി.