ഹിന്ദുമതത്തിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പവിത്രവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഏകാദശി. ചന്ദ്രമാസത്തിലെ ഓരോ പതിനൊന്നാം ദിവസവുമാണ് ഏകാദശിയായി ആചരിക്കുന്നത്. വെളുത്തപക്ഷത്തിലും (ശുക്ലപക്ഷം) കറുത്തപക്ഷത്തിലും (കൃഷ്ണപക്ഷം) വരുന്നതിനാൽ ഒരു മാസത്തിൽ രണ്ട് ഏകാദശികൾ വീതമുണ്ടാകും. ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ സാധാരണ ഒരു വർഷത്തിൽ 24 ഏകാദശികളാണ് വരുന്നത്, എന്നാൽ അധികമാസം വരുന്ന വർഷങ്ങളിൽ ഇത് 26 എണ്ണമായി മാറാറുണ്ട്.
ഈ വർഷത്തെ ദേവ്ശയനി ഏകാദശി 2026 ജൂലൈ 25 ശനിയാഴ്ചയാണ് ആചരിക്കുന്നത്. ചാതുർമാസ്യ വ്രതത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിക്കുന്നതിനാൽ ഏകാദശികളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണിത്. ഈ ദിനത്തിലാണ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു തൻ്റെ നാല് മാസം നീളുന്ന യോഗനിദ്രയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഏകാദശി ദിനങ്ങളിൽ പൊതുവെ അരി ഭക്ഷണം പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിനു പിന്നിലെ കാരണം എന്താണെന്ന് അറിയാമോ? പാരമ്പര്യമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ആ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഏകാദശിനാളിൽ അരിഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുന്നത്?
ഹിന്ദു ശാസ്ത്രങ്ങളും ജനപ്രിയ വിശ്വാസങ്ങളും അനുസരിച്ച്, ഏകാദശി നാളിൽ ചന്ദ്രന്റെ സ്വാധീനം കാരണം അരിയിൽ പ്രതികൂല ഊർജ്ജവും അശുദ്ധികളും പെട്ടെന്ന് ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടും. ആത്മീയ വിശുദ്ധിക്കായി ആചരിക്കുന്ന വ്രതമായതിനാൽ ഈ ദിവസം അരിഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് വ്രതത്തിന്റെ ആത്മീയ ഫലം കുറയ്ക്കുമെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.
ഭവിഷ്യപുരാണത്തിലെ കഥയനുസരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു തുള്ളി വിയർപ്പിൽ നിന്നാണ് ഒരു അസുരൻ ജനിച്ചത്. ഏകാദശി ദിവസം മനുഷ്യർ കഴിക്കുന്ന അരിയിൽ വസിക്കാൻ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ഈ അസുരനോട് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ഇത് വയറ്റിൽ പുഴുക്കളായി മാറുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ, അരിയിൽ വെള്ളത്തിന്റെ അംശം വളരെ കൂടുതലാണ്. ഏകാദശി ദിനത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനം മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ജലാംശത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിനാൽ, അരി കഴിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ ജലനിരപ്പ് കൂട്ടുകയും അസ്വസ്ഥതകൾക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്യും. ആയുർവേദത്തിൽ അരിയെ സാത്വികമല്ലാത്ത (തമസിക്) ഒരു ഭാരമേറിയ ആഹാരമായാണ് തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത്തരം ധാന്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നത് ശരീരത്തിന് ലഘുത്വവും മനസ്സിന് വ്യക്തതയും നൽകുന്നു.
ആഷാഢ ഏകാദശിയെക്കുറിച്ച്
ദേവ്ശയനി ഏകാദശി എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ആഷാഢ ഏകാദശി ഹിന്ദു ലൂണാർ കലണ്ടർ അനുസരിച്ച് ആഷാഢ മാസത്തിലാണ് (ജൂൺ–ജൂലൈ) വരുന്നത്. ഇന്ത്യയിലുടനീളം, പ്രത്യേകിച്ച് മഹാരാഷ്ട്ര, ഗുജറാത്ത്, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇത് വളരെ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഉത്തർപ്രദേശിലും രാജസ്ഥാനിലും ഇത് ആചരിക്കാറുണ്ട്. ഗുജറാത്തിൽ ഇത് ദേവ്പോധി ഏകാദശി എന്നും രാജസ്ഥാനിൽ ചാതുർമാസ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
