ബാഴ്സലോണയിലെ സഗ്രാഡ ഫാമിലിയ ബസിലിക്ക ആധുനിക ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച ഒരു വാസ്തുവിദ്യാ അത്ഭുതമാണ്. 144 വർഷത്തെ നീണ്ട കാത്തിരിപ്പിനും കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ ചിലവിനും ഒടുവിൽ, കറ്റാലൻ വാസ്തുശില്പി ആന്റണി ഗൗഡി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഈ ദേവാലയം ഒടുവിൽ പൂർത്തിയാവുകയും ജൂൺ 10-ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ആന്റണി ഗൗഡിയുടെ നൂറാം ചരമവാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച് പോപ്പ് ലിയോ പതിനാലാമൻ ഇവിടെ പ്രത്യേക പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തുകയും ജീസസ് ക്രൈസ്റ്റിന്റെ ഗോപുരം ആശീർവദിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ഗോപുരം ആദ്യമായി വിളക്കുകളാൽ പ്രകാശിപ്പിച്ചതിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ ഇപ്പോൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വ്യാപകമായി പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്. നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാകാൻ ഒന്നര നൂറ്റാണ്ടോളം എടുത്തുവെങ്കിലും, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഈ ആരാധനാലയം ഒരു നിത്യവിസ്മയമായി തുടരുന്നതിന് പിന്നിൽ ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.
റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ കീഴിലുള്ള ഈ ബസിലിക്ക, പുസ്തക വ്യാപാരിയായ ജോസെപ് മരിയ ബൊക്കാബെല്ലയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തായ ഫാദർ ജോസെപ് മാന്യാനെറ്റും ചേർന്നാണ് വിഭാവനം ചെയ്തത്. പാപപരിഹാരത്തിനായി ജനങ്ങൾ നൽകുന്ന സംഭാവനകൾ ഉപയോഗിച്ച് വിശുദ്ധ ജോസഫിന്റെയും തിരുക്കുടുംബത്തിന്റെയും ബഹുമാനാർത്ഥം ഒരു ദേവാലയം നിർമ്മിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം. 1882-ൽ വാസ്തുശില്പി ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി പോള ഡെൽ വില്ലാറിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് നിയോ-ഗോതിക് (Neo-Gothic) ശൈലിയിൽ ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചത്. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വ്യവസായ വിപ്ലവത്തിന്റെ ഫലമായി ബാഴ്സലോണ നഗരം വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരുന്ന കാലഘട്ടമായിരുന്നു അത്.
എന്നാൽ നിർമ്മാണം തുടങ്ങി അധികം വൈകാതെ തന്നെ ശില്പിയും അധികൃതരും തമ്മിലുണ്ടായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെ തുടർന്ന് ഡെൽ വില്ലാർ ഈ പദ്ധതിയിൽ നിന്നും പിന്മാറി. തുടർന്ന് 1883-ൽ ആന്റണി ഗൗഡി ഇതിന്റെ ചുമതല ഏറ്റെടുക്കുകയും തന്റെ തനതായ ശൈലിയിൽ ഇതിനെ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1885-ൽ പള്ളിയുടെ അടിയറയിലുള്ള (crypt) സെന്റ് ജോസഫ് ചാപ്പൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ഇവിടെ ആദ്യമായി കുർബാന നടക്കുകയും ചെയ്തു. 1891-ൽ പള്ളിയുടെ പ്രശസ്തമായ ‘നേറ്റിവിറ്റി ഫസാഡ്’ (Nativity Facade) നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു. 1914 മുതൽ 1926 വരെ ഗൗഡി തന്റെ ജീവിതം പൂർണ്ണമായും ഈ പള്ളിയുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി മാറ്റിവെച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് മുൻപ് വിശുദ്ധ ബർണബാസിന് സമർപ്പിച്ച മണിഗോപുരം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഗൗഡിക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായ ഡൊമെനെക് സുഗ്രാന്യസ് നിർമ്മാണ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. എന്നാൽ 1936-ലെ സ്പാനിഷ് ആഭ്യന്തര യുദ്ധകാലത്ത് ഈ ദേവാലയം വലിയ രീതിയിൽ ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും ഗൗഡിയുടെ പ്ലാനുകളും മൺ മാതൃകകളും ഫോട്ടോകളും അഗ്നിക്കിരയാവുകയും ചെയ്തു.
പിന്നീട് 1939-ൽ ഫ്രാൻസെസ്ക് ഡി പോള ക്വിന്റാന നിർമ്മാണ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു. ഗൗഡിയുടെ വർക്ക്ഷോപ്പിൽ നിന്ന് അവശേഷിച്ച ഭാഗങ്ങളും പഴയ ചിത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചാണ് തകർന്ന ഭാഗങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിച്ചത്. അടുത്ത ഇരുപത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇവിടെ ഒരു മ്യൂസിയവും ഗോവണിയും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. 1986-ഓടെ പള്ളിയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളായ തൂണുകൾ, മേൽക്കൂരകൾ, മറ്റ് മുഖപ്പുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച് 2010-ൽ അത് പൂർത്തിയാക്കി. ഇതിനിടയിൽ നേറ്റിവിറ്റി ഫസാഡും പള്ളിയുടെ അടിയറയും യുനെസ്കോയുടെ (UNESCO) ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയിരുന്നു. 2020-ൽ കോവിഡ് ലോക്ക്ഡൗൺ കാരണം നിർമ്മാണം താല്ക്കാലികമായി തടസ്സപ്പെട്ടെങ്കിലും ഒക്ടോബറോടെ വീണ്ടും പുനരാരംഭിച്ചു. 2021 ഡിസംബറിൽ കന്യകാമറിയത്തിന്റെ ഗോപുരവും, 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ 172.5 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ജീസസ് ക്രൈസ്റ്റിന്റെ പ്രധാന ഗോപുരവും പൂർത്തിയായി. ഒടുവിൽ ജൂൺ 10-ഓടെ പള്ളി പൂർണ്ണമായും പ്രകാശപൂരിതമായി.
സാമ്പത്തിക കണക്കുകൾ പരിശോധിച്ചാൽ, 1882 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ സഗ്രാഡ ഫാമിലിയയുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി ഏകദേശം 600 ദശലക്ഷം മുതൽ 700 ദശലക്ഷം യൂറോ വരെ ചിലവ് വന്നതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ഇത്രയധികം തുക ചിലവാകുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഈ ദേവാലയം പ്രതിവർഷം കോടിക്കണക്കിന് രൂപ വരുമാനം കണ്ടെത്തുന്നുമുണ്ട്. 2025-ലെ സാമ്പത്തിക റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം സ്വകാര്യ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന് മാത്രമായി 134.5 ദശലക്ഷം യൂറോയാണ് പള്ളിക്ക് വരുമാനമായി ലഭിച്ചത്. ഇതിന്റെ പകുതിയിലധികം തുക നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ഈ പള്ളിയുടെ നിർമ്മാണത്തിന് ഒരിക്കൽ പോലും സർക്കാർ ഫണ്ട് ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്; പൂർണ്ണമായും സ്വകാര്യ സംഭാവനകളിലൂടെയും വിനോദസഞ്ചാരികളിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനത്തിലൂടെയുമാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. 2025-ൽ മാത്രം 48 ലക്ഷത്തിലധികം (4,877,567) സന്ദർശകരാണ് ഈ അത്ഭുത നിർമ്മിതി കാണാൻ ഇവിടെയെത്തിയത്. അമേരിക്ക, ചൈന, ഇറ്റലി, ഫ്രാൻസ്, ദക്ഷിണ കൊറിയ, ബ്രിട്ടൻ, ജർമ്മനി തുടങ്ങി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആളുകൾ ഈ വാസ്തുവിദ്യാ വിസ്മയം കാണാൻ ഇവിടേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്നു. പള്ളിയുടെ പ്രധാന ഗോപുരങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായെങ്കിലും, ഉൾഭാഗത്തെ അലങ്കാരപ്പണികളും മറ്റ് ചില പണികളും ഇനിയും ബാക്കിയുണ്ട്. ഈ ജോലികൾ 2035 വരെ നീണ്ടുനിന്നേക്കാമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രധാന നാഴികക്കല്ലുകൾ എല്ലാം പിന്നിട്ടുവെങ്കിലും ബാഴ്സലോണയിലെ ഈ വിസ്മയ ദേവാലയത്തിന്റെ നിർമ്മാണം ഇപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.
